Międzynarodowy Dzień Głuchych i Języka Migowego, obchodzony co roku w ostatnią niedzielę września, jest dobrą okazją, by przyjrzeć się bliżej społeczności Głuchych, Polskiemu Językowi Migowemu oraz barierom, które wciąż pojawiają się w przestrzeni publicznej.

To także dobry moment, żeby zadać sobie pytanie: co każdy z nas może zrobić, aby świat był bardziej dostępny?

Głusi, niesłyszący czy głuchoniemi?

Określenia dotyczące osób z ubytkiem słuchu mają znaczenie. „Głusi” pisani wielką literą to osoby, które identyfikują się ze społecznością Głuchych, jej kulturą i językiem – Polskim Językiem Migowym (PJM).

Niepoprawne jest natomiast określenie „głuchoniemi”, ponieważ sugeruje, że osoby Głuche nie mają własnego języka. Mają – i jest nim dla wielu z nich PJM.

Osoby słabosłyszące mają częściowy ubytek słuchu. Mogą korzystać z aparatów słuchowych, implantów czy języka migowego. Warto pamiętać, że potrzeby komunikacyjne każdej osoby mogą być inne.

Polski Język Migowy to prawdziwy język

PJM nie jest „miganym językiem polskim”. To odrębny język, posiadający własną gramatykę i zasady.

Dla części osób Głuchych język polski może być językiem drugim, dlatego podczas komunikacji pisemnej warto korzystać z zasad prostego języka: krótkich zdań, jasnych komunikatów i popularnych słów.

Najważniejsze? Nie zakładajmy, jak ktoś chce się komunikować – zapytajmy.

Z jakimi barierami mierzą się osoby Głuche?

Brak słuchu nie jest jedyną przeszkodą. Problemem często staje się otoczenie, które nie jest dostosowane do różnych potrzeb.

Barierami mogą być m.in.:

• brak tłumacza PJM w urzędach czy placówkach medycznych,
• filmy i transmisje bez napisów,
• niedostępne strony internetowe,
• trudności w edukacji,
• brak odpowiednich rozwiązań w miejscu pracy,
• stereotypy i audyzm, czyli przekonanie, że osoby Głuche są mniej samodzielne czy kompetentne.

Dostępność oznacza więc nie tylko dostosowanie przestrzeni, ale także umożliwienie swobodnej komunikacji.

Jak możemy budować bardziej dostępny świat?

Nie trzeba od razu robić wielkiej rewolucji. Możemy zacząć od codziennych sytuacji.

• Uczmy się PJM. Nawet podstawowa znajomość języka migowego może ułatwić kontakt.
• Twórzmy dostępne treści. Napisy do filmów, czytelne komunikaty i materiały w PJM pomagają docierać do większej liczby osób.
• Rozmawiajmy z osobą Głuchą, a nie z tłumaczem. Jeśli podczas rozmowy obecny jest tłumacz PJM, zwracajmy się bezpośrednio do osoby, z którą rozmawiamy.
• Dbajmy o równe traktowanie. Osoba Głucha powinna mieć dostęp do tych samych informacji, usług, edukacji i możliwości zawodowych co osoby słyszące.

Dostępność zaczyna się od nas

Międzynarodowy Dzień Głuchych i Języka Migowego to okazja, by spojrzeć na świat z innej perspektywy. Społeczność Głuchych ma swój język, kulturę i tożsamość, a największe bariery często wynikają nie z samej głuchoty, lecz z braku dostępności.

Empatia, cierpliwość, prosty język i otwartość na inny sposób komunikacji to małe kroki, które mogą zrobić dużą różnicę.