Gdzie występują kleszcze?

W Polsce żyje około 20 gatunków kleszczy. Najczęściej spotykany jest kleszcz pospolity, który przenosi wiele groźnych chorób, w tym boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Coraz częściej spotykany jest również kleszcz łąkowy, występujący głównie we wschodniej części kraju i stanowiący szczególne zagrożenie dla psów.

Wbrew powszechnej opinii kleszcze nie występują wyłącznie w lasach. Można je spotkać także:

• w parkach,
• na łąkach,
• w przydomowych ogrodach,
• na działkach rekreacyjnych,
• na terenach zielonych w miastach.

Najchętniej wybierają wilgotne lasy mieszane oraz miejsca z wysoką trawą i gęstymi zaroślami.

Kiedy kleszcze są najbardziej aktywne?

Sezon na kleszcze trwa zazwyczaj od przełomu marca i kwietnia do końca października lub początku listopada.

Największą aktywność wykazują:

• w maju i czerwcu,
• we wrześniu.

Najłatwiej natknąć się na nie również w określonych porach dnia:

• między godziną 8:00 a 12:00,
• oraz 16:00–20:00.

Czy kleszcze spadają z drzew?

To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. Kleszcze nie spadają z gałęzi drzew. Czekają na żywiciela w wysokich trawach, ściółce leśnej oraz na krzewach, zwykle do wysokości około 120–150 cm. Gdy człowiek lub zwierzę ociera się o roślinność, pasożyt przechodzi na skórę lub ubranie.

Gdzie najczęściej gryzie kleszcz?

Kleszcze wybierają miejsca, gdzie skóra jest cienka i dobrze ukrwiona.

Najczęściej są to:

• za uszami,
• na karku,
• przy linii włosów,
• pod pachami,
• pod biustem,
• w okolicy pępka,
• w pachwinach,
• pod kolanami,
• w okolicach intymnych.

U dzieci szczególnie dokładnie należy sprawdzać także głowę.

Po każdym spacerze warto dokładnie obejrzeć całe ciało swoje, dzieci oraz zwierząt domowych.

Jak prawidłowo usunąć kleszcza?

Im szybciej usuniemy kleszcza, tym mniejsze ryzyko przeniesienia niektórych chorób.

Do usunięcia najlepiej użyć:

• cienkiej pęsety,
• specjalnego haczyka lub karty do usuwania kleszczy dostępnych w aptekach.

Jak usunąć kleszcza krok po kroku?

1. Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry.
2. Pociągnij zdecydowanym ruchem prosto do góry.
3. Nie wykręcaj pasożyta.
4. Zdezynfekuj miejsce ukąszenia.
5. Umyj ręce.

Nie należy smarować kleszcza masłem, olejem, alkoholem ani go zgniatać lub przypalać. Takie działania mogą zwiększyć ryzyko przedostania się drobnoustrojów do organizmu.

Jeżeli nie potrafisz samodzielnie usunąć kleszcza lub doszło do ugryzienia małego dziecka, warto zgłosić się do lekarza lub punktu medycznego.

Czy warto badać usuniętego kleszcza?

Niektóre laboratoria oferują badanie usuniętego kleszcza pod kątem obecności drobnoustrojów. Trzeba jednak pamiętać, że dodatni wynik nie oznacza, że doszło do zakażenia człowieka, a wynik ujemny nie wyklucza infekcji. Dlatego najważniejsza jest obserwacja swojego organizmu i konsultacja z lekarzem w przypadku pojawienia się niepokojących objawów.

Jakie choroby przenoszą kleszcze?

Kleszcze mogą przenosić wiele groźnych chorób, m.in.:

• boreliozę,
• kleszczowe zapalenie mózgu,
• anaplazmozę,
• babeszjozę,
• tularemię,
• riketsjozy.

Najczęściej diagnozowaną chorobą odkleszczową w Polsce jest borelioza.

Objawy po ugryzieniu kleszcza – kiedy zgłosić się do lekarza?

Najbardziej charakterystycznym objawem boreliozy jest rumień wędrujący, który stopniowo się powiększa i zwykle osiąga średnicę przekraczającą 5 cm.

Do lekarza należy zgłosić się również wtedy, gdy po ugryzieniu kleszcza wystąpią:

• gorączka,
• objawy grypopodobne,
• bóle mięśni i stawów,
• silne zmęczenie,
• zaburzenia równowagi,
• bóle głowy,
• senność.

Wczesna diagnostyka i odpowiednio dobrane leczenie znacząco zwiększają szanse na pełny powrót do zdrowia.

Jak chronić się przed kleszczami?

Ryzyko ugryzienia można znacznie ograniczyć, stosując kilka prostych zasad.

Przed wyjściem do lasu, parku lub na łąkę:

• załóż długie spodnie i bluzę z długim rękawem,
• wybierz jasne ubrania, na których łatwiej zauważyć kleszcza,
• noś pełne obuwie i zakryte skarpety,
• załóż czapkę lub inne nakrycie głowy,
• stosuj preparaty odstraszające kleszcze zgodnie z zaleceniami producenta.

Po powrocie:

• dokładnie obejrzyj całe ciało,
• sprawdź ubranie,
• weź prysznic,
• obejrzyj psa lub kota.

Ochrona finansowa na wypadek choroby odkleszczowej

Nie istnieje szczepionka przeciwko boreliozie, dlatego podstawą ochrony pozostaje profilaktyka oraz szybka reakcja po ugryzieniu kleszcza. Warto jednak pamiętać, że leczenie chorób odkleszczowych może wiązać się z dodatkowymi kosztami – konsultacji lekarskich, badań diagnostycznych, leków.

Dlatego wiele osób decyduje się na ubezpieczenie na życie i zdrowie, które obejmuje również poważne zachorowania. W zależności od zakresu ochrony polisa może przewidywać wypłatę świadczenia w przypadku rozpoznania boreliozy, co pomaga pokryć koszty leczenia i zapewnia większy spokój w trudnej sytuacji zdrowotnej.