Czym są obsesje i kompulsje?
Obsesje to nawracające, męczące myśli, wyobrażenia lub impulsy, które wywołują silny lęk i dyskomfort. Chorzy są zwykle świadomi tego, że ich obsesje są przesadne lub nieuzasadnione. Nie potrafią ich jednak łatwo odrzucić, gdyż boją się, że zostaną przytłoczeni przez niepokój i nerwy.
Przykładami obsesji są:
- Obawa przed zakażeniem czy zarazkami
- Lęk przed skrzywdzeniem kogoś przez nieuwagę
- Potrzeba idealnego porządku i symetrii
Kompulsje to natomiast powtarzalne czynności lub rytuały, które osoba odczuwa jako przymus. Wykonuje je, aby zmniejszyć lęk wywołany przez obsesje lub zapobiec negatywnym wydarzeniom, które sobie wyobraża. Kompulsje mogą być zarówno czynnościami fizycznymi, jak i wykonywanymi w myślach.
Przykładowe kompulsje to:
- Wielokrotne mycie rąk
- Ciągłe sprawdzanie, czy zamek w drzwiach jest zamknięty
- Powtarzanie słów
Przyczyny zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego
- OCD może pojawić się u osób w każdym wieku. Często jego objawy widoczne są już na etapie dzieciństwa i dorastania.
- Ta choroba ta dotyka zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
- Przyczyny nerwicy natręctw są związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem pewnych obszarów mózgu i problemami z wydzielaniem neuroprzekaźników.
- Jest to choroba przewlekła, podczas której występują trudne okresy nasilonych objawów oraz łatwiejsze okresy recesji.
Za jedną z głównych przyczyn zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego uważa się życie w przewlekłym stresie i pod presją czasu. Taki tryb życia, szczególnie jeśli jest połączony z perfekcjonizmem, może zwiększyć ryzyko rozwoju OCD.
Specjaliści nie potrafią jednoznacznie określić, czy zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne ma podłoże genetyczne. Wiadomo jednak, że na jego rozwój mogą wpływać także czynniki środowiskowe. Badania wskazują, że osoby, których bliscy krewni chorowali na OCD, są bardziej narażone na jego wystąpienie.
Najczęściej zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne związane jest z:
- traumatycznym doświadczeniem z przeszłości
- poczuciem niedowartościowania
- ogólnym niedoborem serotoniny
Jakie objawy są charakterystyczne dla OCD?
Najczęstsze symptomy nerwicy natręctw to:
- Obsesyjne dbanie o higienę, czystość i unikanie zarazków.
- Przymus wykonywania powtarzalnych czynności według określonych zasad (np. wielokrotne sprawdzanie, liczenie, wykonywanie zadań o konkretnej godzinie).
- Silna potrzeba perfekcyjnego porządku, symetrii oraz idealnego wykonywania codziennych czynności.
- Natrętne zachowania, takie jak gromadzenie przedmiotów.
- Towarzyszące objawy psychiczne, m.in. przewlekły lęk, tiki nerwowe oraz objawy depresji wynikające z nieleczonego OCD.
Jak wyleczyć nerwicę natręctw?
Kluczowym elementem powrotu do zdrowia jest psychoterapia. Chory musi nauczyć się jak inaczej stawiać czoła sytuacjom, które są dla niego bardzo stresujące. Dodatkowo, ważne jest by poradził sobie z traumatycznymi doświadczeniami z przeszłości, które mogą być powodem jego natręctw.
Do leczenia OCD można włączyć także farmakologię. Najczęściej są to leki regulujące poziom serotoniny w mózgu. Specjaliści podkreślają jednak, że istnieje ryzyko uzależnienia się od nich, co jest zdecydowanie niepożądanym skutkiem ubocznym leczenia.
Zburzenie obsesyjno-kompulsyjne można pokonać pod warunkiem, że pacjent jest do tego naprawdę zmotywowany i pomoże mu w tym odpowiedni specjalista. Proces wychodzenia z OCD, tak jak w przypadku innych zaburzeń psychicznych, może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat.
Skutki nieleczonego OCD
Bagatelizowanie objawów OCD może mieć niebezpieczne konsekwencje, które jeszcze bardziej pogłębią problemy ze zdrowiem i samopoczuciem chorego. Do skutków nieleczonej nerwicy natręctw należą:
- Obniżona samoocena
- Problemy w kontaktach międzyludzkich
- Oddalanie się od bliskich i zaniedbywanie codziennych obowiązków
- Uzależnienie się od substancji przynoszących chwilowe szczęście, takich jak leki czy alkohol
- Depresja
- Samobójstwo
Jeśli zauważamy u siebie objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, nie zwlekajmy z sięgnięciem po pomoc specjalisty. Warto także reagować, gdy podobne trudności dostrzeżemy u naszych bliskich, szczególnie u dzieci. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne można skutecznie leczyć, dlatego nie powinniśmy się wstydzić prosić o wsparcie. Troska o zdrowie psychiczne własne i naszych najbliższych to ważny krok w stronę lepszego samopoczucia.