Czym jest kombucha?
Kombucha (czyt. kombu-cza) jest fermentowanym napojem na bazie herbaty i cukru. Za proces fermentacji odpowiada grzyb SCOBY. W efekcie pracy grzyba herbacianego powstają witaminy z grupy B, witamina C, enzymy trawienne, kwasy (octowy, glukonowy i mlekowy), dwutlenek węgla oraz niewielkie ilości alkoholu.
Krótka historia Kombuchy
- Pierwsze wzmianki o kombuchy pochodzą jeszcze z III wieku p.n.e., gdy cesarz Chin, pragnął znaleźć sposób, by żyć jak najdłużej. Posłał po najlepszych specjalistów od zdrowia, którzy jako jedno z rozwiązań przywieźli mu tajemniczą „herbatę z grzyba”.
- Inna historia dotyczy V wieku n.e. w Japonii. Panował tam wtedy cesarza Ingyō, który miał przewlekłe problemy z układem pokarmowym. Przybył do niego z pomocą koreański lekarz Kombu i jako rozwiązanie na jego dolegliwości zaproponował mu fermentowaną herbatę. Od tego lekarza pochodzi aktualna nazwa napoju – „Kombu” to nazwisko medyka, natomiast „cha” oznacza w języku japońskim „herbatę”.
- Do Europy kombucha dotarła dzięki żołnierzom wracającym z wojny rosyjsko-japońskiej (luty, 1904 – wrzesień, 1905). Stała się bardzo popularna w Rosji, gdzie zaobserwowano, że ludzie spożywający ten napój, byli bardziej odporni na różne choroby, niż reszta społeczeństwa.
- Następnie, podczas I wojny światowej zachwycili się nią Niemcy, którzy przeprowadzali na niej liczne badania biologiczne. Do pozostałych krajów Europy Zachodniej kombucha dostała się w okresie II wojny światowej. W tamtym czasie, z powodu niewielkiej dostępności cukru i herbaty, stała się ona osiągalna jedynie dla klasy wyższej.
- Obecnie kombucha znana jest na całym świecie. Według badań Polaris Market Research światowy rynek kombuchy w 2024 był wart 4,87 miliarda dolarów i stale rośnie. Badacze wnioskują, że wynik ten jest spowodowany stale zwiększającą się świadomością konsumentów co do zdrowia gospodarki jelitowej i zdrowotnych właściwości produktów fermentowanych.
Właściwości zdrowotne kombuchy
- Działa przeciwutleniająco – liście herbaty, z których przygotowuje się kombuchę, mają właściwości wspierające walkę z rodnikami;
- Wspiera zdrowie jelit – jak wszystkie fermentowane produkty, kombucha wspomaga rozwój dobrych bakterii w przewodzie pokarmowym;
- Wspiera funkcjonowanie wątroby, odciążając ją;
- Obniża poziom cukru we krwi;
- Zawiera witaminy i antyoksydanty.
Grzyb SCOBY – gdzie kupić?
Grzybek herbaciany można kupić na znanych platformach internetowych, w sklepach ze zdrową/ekologiczna żywnością albo dostać za darmo od osoby, która akurat ma jej nadmiar.
Dobrze zapakowany zestaw zawiera celulozowy krążek, przypominający wyglądem meduzę. Powinien on pływać w ochronnym płynie, który jest jednocześnie płynem startowym do przygotowania naszej własnej kombuchy.
Zwróć uwagę, czy grzyb jest na pewno jasny i nie widać na nim pleśni. Warto zapoznać się także z opiniami w Internecie na temat sprzedawcy.
Przepis na kombuchę:
Składniki:
- Grzybek herbaciany SCOBY
- Starter, czyli płyn, w którym dostaliśmy grzyb lub gotowa kombucha z poprzedniej partii – ok. 200 ml
- Herbata – ok. 2-3 łyżki Twojej ulubionej liściastej herbaty
- Cukier – ok. 4-5 łyżek
- Woda – 1 litr
Naczynie – najlepiej bardzo duży, wyparzony słoik
Kawałek gazy lub bawełniana ściereczka
Gumka recepturka
Przygotowanie:
- Zaparz herbatę w 1 litrze wrzątku, a następnie rozpuść w niej cukier – pamiętaj, że większość cukru zostanie wykorzystana w procesie fermentacji, więc nie bój się go dodać.
- Wystudź napój do temperatury ok. 20 stopni. Włożenie grzybka do zbyt gorącego płynu zabije go.
- Przelej herbatę do wyparzonego słoja, dodaj płyn starterowy oraz delikatnie włóż grzyb SCOBY.
- Przykryj słoik gazą/ścierką i zabezpiecz go gumką recepturką. Odstaw go w ciemne, ale ciepłe miejsce.
- Po 5-7 dniach możesz już spróbować napoju. Pamiętaj, że im mniej dni napój będzie fermentował, tym będzie słodszy, a im więcej tym będzie on bardziej octowy.
- Gdy smak Ci odpowiada, możesz przejść do przelewania napoju do butelek. Wyjmij najpierw czystymi rękami grzybka ze słoja i odlej szklankę napoju – będzie to starter do następnej partii. Płyn przelej do szczelnych butelek. Jeśli zostawisz butelki na 2-3 dni w ciepłym miejscu, pojawią się w nich naturalne bąbelki – w ten sposób powstanie naturalnie gazowana kombucha.
Jak zacząć przygodę z fermentowaną herbatą?
Pamiętaj, aby stopniowo wprowadzać kombuchę do swojej diety. Możesz zacząć od picia pół szklanki dziennie, by przekonać się, czy nie powoduje ona u Ciebie rewolucji żołądkowych.
Przeciwskazania:
- Kombucha, według przepisów, nie jest uznawana za napój alkoholowy, gdyż objętościowo ma zazwyczaj 0,5% alkoholu. Warto jednak pamiętać, że kombucha przygotowywana w warunkach domowych może mieć tego alkoholu trochę więcej, gdyż mamy mniejszą kontrolę nad jej mocą. Z tego powodu nie jest wskazane, by piły ją kobiety w ciąży i dzieci.
- Kombucha to napój o wysokiej kwaskowatości, gdyż efektem fermentacji jest kwas octowy. Wpływa on negatywnie na szkliwo zębów, dlatego nie należy spożywać go w zbyt dużych ilościach.
- Fermentowana herbata nie jest najlepszym wyborem także dla osób z delikatnymi jelitami. Może wywoływać u nich bóle brzucha, skurcze czy biegunki.
Kombucha, jak wiele fermentowanych produktów, niesie ze sobą ogrom wartości dla zdrowia. Do tego zapewnia możliwość personalizacji smaku, w sam raz pod nasze kubki smakowe. Jej podstawą może być herbata czarna, zielona, owocowa. Możesz dorzucić do niej swoje ulubione owoce, a w upalny dzień ochłodzić ją, dodając kilka kostek lodu. Własna hodowla to fascynująca przygoda, która uczy cierpliwości, ale daje przy tym mnóstwo satysfakcji. Zachęcamy do podjęcia się tego wyzwania!