W tym dniu organizowane są różne akcje, które mają pokazać społeczeństwu, z jakimi trudnościami mierzą się osoby w spektrum autyzmu i ich rodziny. Chodzi m.in. o wykluczenie społeczne i brak zrozumienia. Jedną z symbolicznych inicjatyw jest podświetlanie budynków na niebiesko i różowo. Te kolory pokazują, że autyzm nie zależy od płci – wspieramy wszystkich tak samo. Dawniej podświetlano tylko na niebiesko, bo wierzono błędnie, że autyzm dotyczy głównie chłopców. Badania pokazują jednak, że dotyczy zarówno dziewcząt, jak i chłopców, choć u dziewcząt objawy mogą wyglądać inaczej i diagnoza bywa późniejsza.
Czym jest autyzm?
Autyzm to zaburzenie rozwojowe związane z mózgiem, które wpływa na zachowanie oraz umiejętności społeczne i komunikacyjne. Objawy pojawiają się w dzieciństwie i utrzymują przez całe życie.
Autyzm jest spektrum, co oznacza, że każdy może go przeżywać inaczej. Osoby w spektrum mogą mieć trudności w różnych obszarach, np.:
- komunikacja i kontakty z innymi,
- powtarzalne zachowania,
- wyobraźnia i kreatywność,
- wrażliwość na dźwięki, światło, dotyk,
- nauka i język (nie zawsze).
Nie każda osoba ma wszystkie objawy – u każdej są inne i w różnym stopniu.
Objawy autyzmu
U małych dzieci (do 3 lat):
- unikanie kontaktu wzrokowego,
- brak chęci przytulania,
- brak uśmiechu na widok opiekuna,
- brak reakcji na imię,
- brak zainteresowania innymi dziećmi.
U starszych dzieci (przedszkolnych i szkolnych):
- trudności w zabawach grupowych i rozmowie,
- brak rozumienia zasad społecznych,
- przywiązanie do rutyn i szczegółów,
- powtarzalne ruchy i zachowania,
- ograniczone zainteresowania,
- zaburzenia sensoryczne, np. nadwrażliwość na dźwięki czy dotyk.
U młodzieży i dorosłych:
- trudności w rozumieniu innych,
- niepokój w sytuacjach społecznych,
- potrzeba samotności,
- przywiązanie do rutyn, irytacja przy zmianach,
- problemy w wyrażaniu emocji, byciu nadmiernie szczerym,
- trudność w określaniu własnych uczuć.
Dorosłe osoby z autyzmem
Autyzm towarzyszy przez całe życie. Dorosłe osoby w spektrum mogą mierzyć się z:
- trudnościami w tworzeniu bliskich relacji,
- lękiem i niepokojem w kontaktach społecznych,
- wycofaniem w pracy lub w życiu codziennym.
Niektórzy z lekkim autyzmem mogą mieć wyjątkową pamięć i specjalistyczną wiedzę w wybranych dziedzinach, ale mają mniej znajomych w pracy. Osoby z cięższym autyzmem (niskofunkcjonującym) często potrzebują stałej pomocy w codziennych czynnościach.
Autyzm a ADHD
U niektórych osób występuje też ADHD (30–80% przypadków). Może objawiać się:
- Trudnościami w skupieniu uwagi (bez nadpobudliwości),
- Nadpobudliwością i impulsywnością (bez problemów z koncentracją),
- Typ mieszany – zarówno trudności w koncentracji, jak i nadpobudliwość.
Dodatkowo mogą występować:
- nadwrażliwość na bodźce zmysłowe,
- problemy z akceptacją zmian,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego.