- Według raportu WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) ponad miliard osób na świecie cierpi na zaburzenia widzenia. W Polsce aż 55% Polaków odczuwa pogorszenie jakości widzenia, a 30% cierpi na problemy niewyraźnego widzenia.
- Aż 72% Polaków ma zdiagnozowaną wadę wzroku, w tym: krótkowzroczność (55%), astygmatyzm (36%) oraz dalekowzroczność (18%).
- Choroby oczu najczęściej dotykają osoby powyżej 55. roku życia.
- Najczęstsze objawy, na które skarżą się pacjenci, to: suchość, szczypanie i pieczenie oczu (54%), niewyraźne widzenie (55%) oraz zaczerwienienie i przekrwienie oczu (44%).
- Tylko co drugi Polak bada wzrok regularnie, czyli co najmniej raz w roku.
Przyczyny pogorszenia wzroku
- Wiek – jest główną przyczyną pogorszenia się widzenia. Często występujące choroby wzroku, takie jak zaćma, jaskra, nadwzroczność czy krótkowzroczność, w dużym stopniu powiązane są z wiekiem.
- Geny – jeśli w rodzinie występują wady wzroku, istnieje większe ryzyko, że my również będziemy mieli problemy z oczami.
- Choroby przewlekłe – np. cukrzyca może wpływać na gorsze widzenie,
a w konsekwencji na rozwój retinopatii. Na pogorszenie wzroku wpływa także nadciśnienie tętnicze oraz choroby autoimmunologiczne. - Zbyt długie przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach ze sztucznym światłem, co przyczynia się do np. rozwoju krótkowzroczności.
- Złe nawyki – zbyt długi czas spędzany przed komputerem i innymi urządzeniami emitującymi światło niebieskie, bliska odległość od monitora, nieodpowiednie oświetlenie miejsca pracy. Pamiętajmy, że zarówno zbyt słabe, jak i zbyt intensywne oświetlenie zmusza wzrok do cięższej pracy.
- Nieprawidłowa dieta – uboga w witaminy i minerały może prowadzić do chorób, takich jak zaćma czy zwyrodnienie plamki żółtej.
- Nieodpowiednie dobranie soczewek kontaktowych lub okularów może prowadzić do zmniejszenia ostrości widzenia.
- Styl życia, a szczególnie przewlekły stres i zmęczenie, może prowadzić do zmniejszenia ostrości widzenia, a nawet do bólu oczu.
- Palenie tytoniu – jest jednym z czynników ryzyka rozwoju wielu chorób, w tym chorób oczu, takich jak zaćma, zwyrodnienia plamki żółtej czy retinopatia.
Objawy pogarszającego się wzroku
Najczęściej zgłaszanymi dolegliwościami, które mogą świadczyć o różnych zaburzeniach wymagających specjalistycznej diagnostyki a ostatecznie leczenia, są:
- zmniejszona ostrość widzenia, w tym niewyraźne obrazy,
- nagłe pogorszenie ostrości wzroku lub zaniewidzenie,
- występowanie mroczków i błysków,
- obustronne rozszerzenie źrenic,
- światłowstręt,
- dwojenie obrazu również z dodatkowymi objawami, takimi jak nudności i wymioty,
- zaburzenia równowagi,
- intensywny ból głowy, szczególnie w okolicy skroni.
Jak dbać o oczy?
Jak dotąd nie znaleziono sposobu na przywrócenie wzroku osobom niewidomym, choć naukowcy nieustannie nad tym pracują. Ludzkiego oka nie można przeszczepić, gdyż zawiera ponad 1 mln włókien nerwowych, łączących oko z mózgiem. Obecnie mimo tak rozwiniętej medycyny, lekarze nie są w stanie odtworzyć tych połączeń. To potwierdza, jak wyjątkowy jest dar widzenia i dlaczego powinniśmy o niego dbać.
Oto zasady, których przestrzeganie może odwdzięczyć się dobrym wzrokiem przez lata:
- Odżywiaj się zdrowo. Wybieraj produkty bogate w:
- Luteinę – czyli żółty barwnik, który gromadzi się w siatkówce oka i odpowiada za jego ochronę przed promieniowaniem UV i światłem niebieskim. Luteinę znajdziesz
w borówkach amerykańskich, szpinaku, jarmużu, brokułach, cukinii oraz natce pietruszki. - Kwasy omega-3, które wpływają na ochronę oczu przed zespołem suchego oka, zwyrodnieniem plamki żółtej, nadciśnieniem gałki ocznej czy jaskrą. Kwasy omega-3 znajdziesz m.in. w łososiu, makreli i tuńczyku.
- Cynk, którego największe stężenie znajduje się w siatkówce oka. To właśnie dzięki niemu oczy mają możliwość szybkiego przystosowania się do ciemności. Niedobór cynku wpływa na pogorszenie wzroku, a nawet może prowadzić do krótkowzroczności. Cynk znajdziesz w mięsie, rybach, owocach morza,
a także jajach i nabiale. - Witaminę C, która poprawia ukrwienie gałki ocznej oraz zapobiega rozwojowi zaćmy. Witamina C występuje w pomarańczach, kiwi, czerwonej papryce czy natce pietruszki.
- Witaminę D regulującą ciśnienie w gałce ocznej. Możesz ją znaleźć w rybach (węgorz, łosoś, dorsz, makrela, śledź), grzybach, a także żółtkach jaj.
- Witaminę E, która wspiera sprawność i ostrość wzroku oraz wzmacnia naczynia krwionośne. Witaminę E znajdziesz w oliwie z oliwek, migdałach oraz orzechach laskowych.
- Witaminy z grupy B, które zapobiegają przesuszeniu gałek ocznych oraz redukują zmęczenie. W witaminy B bogate są otręby, kasza gryczana, fasola, jajka, marchew oraz ryby.
- Chroń oczy przed światłem niebieskim – stosuj specjalne filtry na monitorach,
a podczas pracy na komputerze noś specjalne okulary ochronne. - Zmniejsz jasność ekranu do komfortowego poziomu.
- Używaj ciemnego motywu w aplikacjach, jeśli to dla Ciebie wygodne.
- Unikaj pracy w całkowitej ciemności – kontrast światła ekranu i otoczenia męczy oczy.
- Pamiętaj, że najlepsze jest naturalne światło lub ciepłe oświetlenie.
- Zasada 20-20-20: co 20 minut patrz na coś oddalonego o 6 metrów (20 stóp) przez 20 sekund.
- Chroń oczy przed słońcem – noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem. Wybieraj modele z polaryzacją, by zmniejszyć odblaski, szczególnie nad wodą czy na piasku.
W godzinach największego nasłonecznienia noś również kapelusz z szerokim rondem lub czapkę z daszkiem. - Pij dużo wody, aby utrzymać odpowiednie nawilżenie organizmu i oczu.
- Mrugaj często oczami – to również dobry sposób, by nawilżyć oczy.
- Regularnie badaj wzrok – odwiedzaj okulistę przynajmniej raz w roku. Regularne badania pomogą wykryć ewentualne problemy ze wzrokiem na wczesnym etapie.
- Dbaj o regularny odpoczynek podczas pracy przy komputerze lub podczas czytania, by zapewnić oczom czas na regenerację.
- Dbaj o higienę oczu – ogranicz kontakt z chlorowaną wodą (podczas pływania w basenie używaj okularków pływackich, a po kąpieli przepłucz oczy solą fizjologiczną). Unikaj przecierania oczu brudnymi rękoma – może to powodować infekcje.
- Chroń oczy przed wiatrem i kurzem – w wietrzne dni lub podczas jazdy rowerem noś okulary sportowe z szerokimi szkłami.
- Wprowadź nowe zasady w stylu życia: zrezygnuj z używek – rzuć palenie, ogranicz alkohol, pij mniej kawy. Poświęcaj więcej czasu na aktywność fizyczną – ćwiczenia poprawiają krążenie, a to z kolei wpływa na zdrowie oczu.
Pamiętaj, że regularna troska o oczy ma kluczowe znaczenie dla ich zdrowia oraz jakości twojego widzenia.
Czy wiesz, że…? – czyli kilka ciekawostek na temat oczu
- Tylko 1/6 ludzkiej gałki ocznej jest widoczna.
- Tęczówka człowieka ma aż 256 unikalnych cech (dla porównania odcisk palca ma ich „jedynie” 40), dlatego skany oczu są coraz częściej wykorzystywane do celów bezpieczeństwa.
- Wzór tęczówki kształtuje się dopiero w wieku 2 lat i pozostaje taki sam przez całe życie. Nie ma dwóch takich samych tęczówek. Co więcej – są nawet znaczne różnice między tęczówkami twojego prawego i lewego oka!
- Człowiek mruga oczami średnio co 3 sekundy – 6 sekund i to kobiety mrugają zdecydowanie częściej niż mężczyźni.
- Człowiek nie potrafi kichać z otwartymi oczami.
- Najrzadziej występujący kolor oczu to zielony (występujetylko u ok. 2% populacji), najczęściej zaś spotykamy oczy brązowe (u ponad 55% populacji świata).
- Większość dzieci rodzi się z niebieskim kolorem oczu, ponieważ tęczówka po urodzeniu nie posiada żadnego pigmentu. Kolor oczu stabilizuje się dopiero około 3. roku życia.
- Noworodki nie płaczą łzami. Produkcja łez zaczyna się zazwyczaj w drugim miesiącu życia.
- Ludzkie oko jest w stanie rozróżnić od 1 aż do 10 milionów kolorów!
Źródła:
Vision Express. Co mówi nam najnowsze badanie wzroku Polaków? | Newsweek
Co 2. Polak nie bada regularnie wzroku
Raport o wzroku Polaków 55+ – Polskie Stowarzyszenie Diabetyków
Agata Piech „Przejrzyj na oczy, czyli jak żyć, aby długo cieszyć się dobrym wzrokiem”